https://fd.nl/ondernemen/1323465/liefde-op-de-werkvloer-is-een-battlefield

 

Liefde op de werkvloer is een battlefield

Het ontslag van McDonald’s-topman Steve Easterbrook roept vragen op. Mogen relaties op de werkvloer nu niet meer? Is dat juridisch houdbaar, en wenselijk? En wat heeft Metoo ermee te maken?

Had McDonald’s-topman Steve Easterbrook het drie jaar geleden aangelegd met een medewerker, dan hadden wij daar in Nederland vermoedelijk nooit van geweten. Mogelijk was de medewerker zonder opgaaf van redenen vertrokken, maar dat had McDonalds waarschijnlijk zorgvuldig buiten de publiciteit gehouden. Maar nu is het 2019, twee jaar nadat de #Metoo-beweging begon, en kun je niet meer zomaar een affaire beginnen met een collega.

In Amerika nemen bedrijven in toenemende mate maatregelen tegen seksuele intimidatie, en die gaan soms zover dat relaties op de werkvloer verboden zijn. In Nederland loopt het zo’n vaart nog niet, maar ook hier wordt het riskanter om te flirten op kantoor. ‘Relaties worden hier niet vaak verboden,’ zegt Hermine Voûte, arbeidsrechtadvocaat bij Loyens&Loeff, ‘maar veel bedrijven hebben wel een meldingsplicht. Dat was al zo, maar die wordt nu veel strenger gehandhaafd.’

‘Coins de coquinerie’

De werkplek is een broedplek voor relaties. Dat is altijd zo geweest, en wordt alleen maar meer nu we langere dagen maken en er steeds meer vrouwen in alle gelederen van bedrijven komen. Stress schijnt ook een invloedrijke factor te zijn, schreven Sabine Vermeiren en wijlen psychologieprofessor Stefaan Lievens in Van in team naar intiem (2013): hoe meer stress we hebben, hoe meer behoefte we hebben om stoom af te blazen en niets menselijks is ons daarbij vreemd: dat doen we graag bij iemand met wie we de stress delen, iemand met wie de grootste deel van onze tijd doorbrengen en als we diegene ook nog eens aantrekkelijk vinden, dan is de liefde snel opgebloeid. Veel kantoren hebben ook ‘petits coins de coquinerie’, zoals Lievens dat placht te noemen. Favoriet zijn de parkeergarage, de lift, het kopieerhok en met stip op één het eigen kantoor (of het kantoor van de baas als iedereen naar huis is).

De cijfers zijn navenant. Volgens het CBS heeft in Nederland 4% van alle werknemers een relatie met een collega, dat komt neer op bijna 150.000 koppels op de werkvloer. Maar dit zijn alleen de getrouwde of samenwonende stellen. Niet meegerekend zijn de geheime relaties en kortstondige affaires. Volgens andere statistieken heeft twee derde van de werknemers weleens te maken gehad met liefde op de werkvloer.

Meerdere gevallen haalden de pers de afgelopen tijd. Zo moesten Groenlinksers Rik Grashoff en Marjolein Meijer aftreden nadat bekend werd dat ze een geheime relatie hadden, toenmalig D66-voorman Alexander Pechtold moest diep door het stof toen zijn buitenechtelijke relatie met Anne Lok in het nieuws kwam, VVD’er Han ten Broeke moest het veld ruimen wegens een ‘intieme relatie’ met een 25-jarige medewerker en OM-topman Marc van Nimwegen werd geschorst nadat zijn affaire met officier van justitie Marianne Bloos naar buiten kwam.

Aangescherpt beleid

Het lijkt geen toeval dat deze affaires juist nu naar buiten zijn gekomen. ‘Sinds Metoo is ook in Nederland het beleid ten aanzien van seksuele intimidatie enorm aangescherpt,’ zegt Voûte. ‘Regels omtrent relaties op de werkvloer worden daarin ook meegenomen, in de slipstream van andere regels.’ Heel raar vindt ze dat niet. ‘Een relatie is natuurlijk iets anders dan seksuele intimidatie, maar in een machtsverhouding is niet altijd even duidelijk of het vrijwillig is.’ De affaire van Han ten Broeke is daarvan een voorbeeld: de 25-jarige

medewerker heeft verklaard dat er volgens haar geen sprake was van een relatie, maar van een onwelgevallig incident.

Tegen relaties tussen gelijkwaardige collega’s heb je als werkgever minder in te brengen, zegt Voûte. ‘Maar ook daar heb je het risico dat het op een gegeven moment niet meer gewenst is. Ik zie die zaken veel. Het begint leuk, en dan wil de ene ermee doorgaan en de ander niet en kan het ineens ongewenst worden. Dan heb je daar als werkgever wel mee te maken.’

Arbeidsrechtadvocaat Suzanne Meijers had laatst nog een zaak waarbij twee gelijkwaardige collega’s een relatie hadden en de werkgever dat niet tolereerde. ‘Vaak zie je dan dat een van de twee moet vertrekken. Meestal is dat de ondergeschikte, en meestal is dat de vrouw.’ Is er wel een verschil in machtsverhouding, dan ligt de meldingsplicht bij de leidinggevende. ‘De leidinggevende is degene die de regels nog net iets beter hoort te kennen en de consequenties beter kan inschatten,’ zegt Meijers. ‘Daarbij is de leidinggevende degene met de meeste machten dus met de meeste verantwoordelijkheid.’

Privacy

Rest alleen de vraag: wat is een relatie? Moet je het je baas melden als je een keer hebt gezoend met een collega? En wat nu als je getrouwd bent, is er niet ook nog zoiets als privacy? ‘Je vertelt het eerst aan je vrouw en dan aan je werkgever,’ zegt Voûte. ‘Dat lijkt mij persoonlijk de juiste volgorde. En als je werkgever dan zegt dat je te laat bent, dan denk ik dat hij daar niet ver mee komt.’

Maar wat nu als je het helemaal niet aan je vrouw (of man) wilt vertellen? Volgens arbeidspsycholoog Tosca Gort is het bizar dat werkgevers zich in dit soort persoonlijke zaken willen mengen. ‘Natuurlijk is het goed dat bedrijven medewerkers willen beschermen tegen seksuele intimidatie. Maar de kwetsbaarheid van intimiteit is iets waar je baas niets mee te maken heeft.’

Volgens haar is het voor de jongere generaties volstrekt normaal om verliefd te worden op een collega. ‘De werkvloer is de beste plek om je partner tegen te komen als je in de dertig bent. Je gaat niet meer naar feestjes, al je sociale contacten krijg je via je werk. Als werkgevers daar regels voor gaan bedenken, dan gaan veel dertigers het heel lastig krijgen.’